SAĞLIK BAKANLIĞI “MAYMUN ÇİÇEĞİ VİRÜSÜ REHBERİ” YAYINLADI
Maymun Çiçeği Virüsü için Sağlık Bakanlığı’ndan yol haritası. Hazırlanan rehberde hastalığın belirtilerinden tedavisine her detaya yer verildi.
27 Temmuz 2022 Çarşamba 16:33
Dünya koronavirüsü henüz atlatamadan yeni bir salgını konuşmaya başladı. COVID-19 kadar olmasa da endişe yaratan maymun çiçeği virüsü dünyanın dört bir yanına hızla yayılmaya başlandı. Öyle ki geçtiğimiz günlerde Türkiye’de de maymun çiçeği vakası tespit edildi.
Maymun çiçeği virüsüne ilişkin şu ana kadar korkulacak düzeyde bir durum ortaya çıkmadı. Buna rağmen Sağlık Bakanlığı konuya ilişkin bir rehber hazırlayarak kamuoyunun bilgisine sundu.
Hazırlanan rehberde hastalığın mikrobiyolojisinden bulaşma yollarına belirtilerinden tedavi yöntemlerine konu detaylı olarak ele alındı. İşte “Maymun Çiçeği Rehberi”nden derlediğimiz önemli bilgiler…
Maymun çiçeği nasıl ortaya çıktı?
Monkeypox, Orta ve Batı Afrika’nın tropikal yağmur ormanlarında endemik olarak görülen ve zaman zaman dünyanın diğer bölgelerine buradan kaynaklı olarak yayılan, az sayıda görülen viral bir zoonotik hastalık.
Hastalığın doğal kaynağı bu virüse karşı duyarlı ip sincapları, ağaç sincapları, gambiya keseli sıçanları, fındık fareleri, primatlar gibi çeşitli hayvan türleri.
İlk ne zaman ortaya çıktı?
Maymun çiçeği, ilk olarak 1958’de Danimarka Kopenhag’da laboratuvar hayvanlarında yapılan bir çalışmada maymunlarda gösterildi. Bu nedenle ismi maymun çiçeği (monkeypox) olarak tanımlandı. Ancak virüsün doğal rezervuarı maymunlar değil.
İnsanlarda ne zaman tespit edildi
İnsanlarda ise ilk kez 1970 yılında, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde (eski adı Zaire) 1968’de çiçek hastalığının eradike edildiği bir bölgede 9 yaşındaki bir erkek çocukta tanımlandı. O tarihten itibaren de vakaların çoğu ülkenin kırsal, yağmur ormanı bölgelerinde rapor edildi. Kongo Havzasında, özellikle Demokratik Kongo Cumhuriyeti'nde ve Orta ve Batı Afrika'da insan vakaları giderek daha fazla kayıtlara geçti.
1970 yılından itibaren 11 Afrika ülkesinde (Benin, Kamerun, Orta Afrika Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Gabon, Fildişi Sahili, Liberya, Nijerya, Kongo Cumhuriyeti, Sierra Leone ve Güney Sudan) insanda maymun çiçeği hastalığı bildirildi. O günden bu yana zaman zaman yine hastalık çeşitli kereler görülerek kayıtlara geçti.
Afrika dışında görülmeye başlandı
Maymun çiçeği hastalığı, yalnızca Batı ve Orta Afrika ülkelerini değil, nadir ve az sayıda da olsa dünyanın geri kalan ülkelerini de etkilediği için küresel önemi olan bir hastalık olarak kabul edilebiliyor. Afrika dışındaki ilk maymun çiçeği hastalığı salgını Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD9 görüldü. Bu salgın ABD'de 70'in üzerinde maymun çiçeği vakasına yol açtı.)
Maymun çiçeği hastalığı ayrıca Eylül 2018'de Nijerya’dan İsrail ve Birleşik Krallık’a, Mayıs 2019, Aralık 2019, Mayıs 2021 ve Mayıs 2022'de Singapur'a, Temmuz ve Kasım 2021'de yine Nijerya’dan ABD’ye seyahat edenlerde bildirildi. Mayıs 2022'de endemik olmayan birkaç ülkede birden fazla maymun çiçeği vakası tespit edildi. Aynı ay Portekiz, İspanya ve Birleşik Krallık dahil olmak üzere Avrupa'da çok sayıda vaka tespit edildi. Yine Kanada, Avustralya, İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri’nde de vakalar bildirildi.
Nasıl bulaşıyor?
Afrika koşullarında maymun çiçeği virüsünün hayvanlardan insana bulaşması, enfekte hayvanların kan, vücut sıvıları veya deri veya mukoza lezyonları ile doğrudan temasla veya ısırıkla meydana gelebiliyor. Maymun çiçeğinin doğal rezervuarı henüz tanımlanmadı. Ancak kemirgenler büyük olasılıkla rol oynuyor. Çiğ ve az pişmiş enfekte hayvanların etleri ve enfekte hayvanların diğer hayvansal ürünlerini yemek olası bir risk faktörü.
İnsandan insana bulaşma yolları
İnsandan insana bulaşma, enfekte kişinin sekresyonları ile uzun süreli yakın temas, cilt lezyonları ile doğrudan bütünlüğü bozulmuş deri veya mukozalarla (göz, burun, ağız mukozaları gibi) temas veya yakın zamanda cilt lezyonlarından kontamine olmuş nesnelerle (yatak çarşafı, havlu vb.) yakın temastan kaynaklanabiliyor. Genel olarak aynı evi paylaşan kişilerde, kapalı ortamlarda çok uzun süreli yakın mesafede bulunanlarda ve enfekte kişiyle temas eden sağlık çalışanlarında risk oluşturuyor. Bulaşma, enfekte anneden bebeğe plasenta yoluyla geçiş şeklinde de olabilir. Bu durumda doğumda ve doğumdan hemen sonra yenidoğanda doğuştan maymun çiçeği hastalığı bulgularına yol açabilir. Annede aktif enfeksiyon varlığında yenidoğan bebeğe yakın temas ile de geçiş olabilir. Enfekte kişilerden cinsel yolla bulaş bir diğer risk faktörü olabilir.
Tüm bu bulaşma yollarıyla risk bulunmakla birlikte bulaşma çok kolay gerçekleşmiyor. Bugüne kadarki en uzun bulaşma zinciri, altı-dokuz kişi olarak bildirildi.
Kuluçka süresi
Maymun çiçeğinin kuluçka süresi, riskli temastan semptomların başlangıcına kadar olan süre genellikle 6-14 gün. Ancak 5-21 gün arasında değişebiliyor. Bir hayvan ısırığı veya tırmalaması öyküsü olan kişiler, daha kısa bir kuluçka süresine (13’e karşı 9 gün) sahip olabilir.
Klinik seyri nasıl?
Maymun çiçeği virüsünün klinik tablosuna bakıldığında ateş, yoğun baş ağrısı, lenfadenopati (lenf düğümlerinin şişmesi), sırt ağrısı, miyalji (kas ağrıları) ve yoğun halsizlik ile başladığı görülüyor. Bu bulgular hastalığın ilk 5 gününde belirgin şekilde hissediliyor.
Deri döküntüsü maymun çiçeği virüsünün bir başka önemli belirtisi… Genellikle ateşin ortaya çıkmasından sonraki 1-3 gün içinde başlıyor. Döküntü, gövdeden ziyade yüz ve ekstremitelerde yoğunlaşma eğiliminde oluyor. Yüz, avuçlar ve ayak tabanları en fazla etkilenen yerler arasında yer alıyor. Ayrıca oral mukozalar, genital bölge, konjonktiva ve korneada da görülüyor.
Maymun çiçeği, genellikle 2-4 hafta süren semptomları olan kendi kendini sınırlayan bir hastalık. Şiddetli vakalar çocukluk çağında daha sık görülüyor. Temas edilen virüs yükünün yüksekliği, kişinin altta yatan hastalıkları klinik tablonun daha ağır seyrine neden olabiliyor.
Tespit edilen vakalarda izlenmesi gereken yol
Kesin vaka ile karşılaşılması durumunda, ilk olarak standart enfeksiyon kontrol önlemleri tam olarak uygulanmalı, el yıkamaya maksimum özen gösterilmeli. Vücut sıvıları ile temas kuralları uygulanmalı. Ardından yapılması gerekenler ise sırasıyla şöyle:
-Maymun Çiçeği Vaka Bildirim Formu (Ek 2) doldurulmalı ve İl Sağlık Müdürlüğü Halk Sağlığı Hizmetleri Başkanlığı Bulaşıcı Hastalıklar Birimine gönderilmeli.
-Sağlık kurumları tarafından gönderilen Maymun Çiçeği Vaka Bildirim Formu İl Sağlık Müdürlüğü tarafından aynı gün içerisinde Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü (HSGM) Bulaşıcı Hastalıklar ve Erken Uyarı Dairesi Başkanlığı hsgm.erkenuyari@saglik.gov.tr elektronik posta adresine gönderilmeli.
-Vaka hastanede yatırılarak izole edilmeli.
-Kesin vaka tanımına uyan kişi cerrahi maske takmalı.
-Sağlık personeli hastanın sağlık bakımında ve hizmet için hasta odasına girişlerde N95 maske, gözlük veya siperlik, eldiven ve önlük gibi kişisel koruyucu ekipman kullanmalı.
-Hasta için kullanılan yatak çarşafı, örtü gibi malzemeler sonrasında sıvı geçirmeyen poşet içerisine konularak ayrı bir şekilde temizlenmeli. Personel bu konuda bilgilendirilmeli.
-Hastanın taburculuğu sonrasında oda 24 saat kullanılmaz, hasta odası standart temizlik yaklaşımı ile temizlenmeli.
Tedavide nasıl bir yol izleniyor?
Geliştirilen bazı antivirallerin (tecovirimat, brincidofovir, cidofovir) kesin olmamakla birlikte maymun çiçeği hastalığında etkili olabileceği belirtiliyor. Maymun çiçeği hastalığı için semptomları hafifletmek, komplikasyonları yönetmek ve uzun vadeli sekelleri önlemek için klinik bakım ve destekleyici tedavi verilmeli. Sekonder bakteriyel enfeksiyonlar etkene özgü ve uygun şekilde tedavi edilmeli.
Aşısı var mı?
Çiçek hastalığına karşı aşılamanın, maymun çiçek hastalığını önlemede yaklaşık yüzde 85 oranında etkili olduğu birkaç gözlemsel çalışmayla kanıtlandı. Bu nedenle, öncesinde çiçek aşısı olanlar hastalığı daha hafif geçirebilirler ya da hastalıktan korunabiliyor. Bugün artık, çiçek aşıları klinik kullanıma sunulmuş durumda değil. Modifiye edilmiş atenüe aşı virüsüne (Ankara suşu) dayalı yeni bir aşı, 2019'da maymun çiçeğinin önlenmesi amacı ile ABD Gıda ve İlaç Ajansı (FDA) ve Avrupa İlaç Ajansından (EMA) kullanım onayı aldı. Bununla birlikte aşı kısıtlı olarak ulaşılabilir durumda bulunuyor. Aşı iki doz olarak uygulanıyor.
TRT
GALERİLER
- Başbakan Üstel, Salih Miroğlu ve Özker Özgür anısına mesaj yayımladıBaşbakan Ünal Üstel, Ulusal Birlik Partisi’nin (UBP) eski Genel Sekreteri ve eski bakanlardan Salih Miroğlu ile Cumhuriyetçi Türk Partisi (CTP) Genel Başkanlığı, Bakanlık ve Başbakan Yardımcılığı görevlerinde bulunan, Birleşik Kıbrıs Partisi (BKP) kurucul21 Kasım 2024 Perşembe 22:08KIBRIS
- İçişleri Bakanı Oğuz ile Maliye Bakanı Berova Gazimağusa’da gazilerle bir araya geldiİçişleri Bakanı Dursun Oğuz ile Maliye Bakanı Özdemir Berova, Türk Barış Kuvvetleri Gaziler Derneği Gazimağusa Şubesi’ni ziyaret etti. Ziyarette konuşan Gaziler Derneği Genel Başkanı Nusrettin Yuca, ülkenin bugünlere gelmesi için çok büyük bedeller ödediğ21 Kasım 2024 Perşembe 19:48KIBRIS
- Komitede Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı bütçesi görüşülüyorCumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi, 3 milyar 247 milyon 384 bin TL’lik Bayındırlık ve Ulaştırma Bakanlığı ve Bakanlığa bağlı 298 milyon 120 bin TL’lik Bilgi Teknolojileri ve Haberleşme Kurumu bütçesini görüşmeye başladı.21 Kasım 2024 Perşembe 19:27KIBRIS
- Cumhurbaşkanı Tatar, Brüksel’de basın mensuplarıyla bir araya geldi: “Birleşik bir Ada seçeneği mümkün değil” Cumhurbaşkanı Ersin Tatar, Ada’nın geleceğiyle ilgili varılacak herhangi bir çözümün egemen eşitlik temelinde olması gerektiğini, bu çerçevede Avrupa Birliği (AB) ile ilişkilerde pozitif bir gündeme odaklı, enerji başta olmak üzere birçok al21 Kasım 2024 Perşembe 19:18KIBRIS
- Fidan: Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü için girişimlerimizi sürdürüyoruzTC Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Kıbrıs Türk halkının egemen eşitliği ve eşit uluslararası statüsü için girişimlerini devam ettirdiklerini, özellikle KKTC’ye doğrudan uçuşlar ve doğrudan ticaretin başlaması konularını öne çıkarttıklarını söyledi.21 Kasım 2024 Perşembe 17:53KIBRIS
- KKTC Merkez Bankası’ndan tasarruf mevduatı sigorta kapsamı hakkında duyuruKKTC Merkez Bankası, tasarruf mevduatı niteliğini haiz fonlara ait mevduat hesaplarının sigorta kapsamının, operasyonel yüklerin azaltılması amacıyla anapara ve faiz toplamını içerecek şekilde her bir hesap için 20 bin Euro’dan, 100 bin Euro’ya çıkarıldığ21 Kasım 2024 Perşembe 14:47KIBRIS
- Öztürkler, TÜRKPA’nın 16’ncı kuruluş yıl dönümü dolayısıyla mesaj gönderdi Cumhurbaşkanı Vekili, Cumhuriyet Meclisi Başkanı Dr. Ziya Öztürkler, TÜRKPA’nın 16’ncı kuruluş yıldönümünü dolayısıyla Genel Sekreteri Mehmet Süreyya Er’e kutlama mesajı gönderdi.21 Kasım 2024 Perşembe 14:47KIBRIS
- Kamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı bütçesi oy birliğiyle kabul edildiKamu Hizmeti Komisyonu Başkanlığı’nın 92 milyon 485 bin 800 TL’lik bütçesi, Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi’nde oy birliğiyle kabul edildi. Komitenin 2025 Mali Yılı Merkezi Devlet Yönetimi Bütçe Yasa Tasarısı’na ilişkin görüşmel21 Kasım 2024 Perşembe 13:13KIBRIS
- Tabipler Birliği’nden “Kahramanlarımızla Zafere Koşulacak” maratonuna destekKıbrıs Türk Tabipleri Birliği, Lefkoşa Türk Belediyesi tarafından düzenlenen ve gelirinin Çocuk Onkoloji Servisi’ne bağışlanacağı Uluslararası Lefkoşa Maratonu’na yönetim kurulu olarak katılacağını duyurdu.21 Kasım 2024 Perşembe 13:13KIBRIS
- Bakan Gardiyanoğlu TMT Mücahitler Derneği heyetini kabul ettiÇalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Sadık Gardiyanoğlu, Celal Bayrar başkanlığındaki Kıbrıs Türk Mukavemet Teşkilatı (TMT) Mücahitler Derneği heyetini kabul etti. Bakanlıktan verilen bilgiye göre, kabulde Barış Harekatı gazilerine verilen gazilik kartının21 Kasım 2024 Perşembe 13:13KIBRIS
VİDEOLAR
- Cumhurbaşkanı Tatar Brüksel’deTürkiye Cumhuriyeti Brüksel Büyükelçisi Bekir Uysal’ın ev sahipliğinde Cumhurbaşkanı Ersin Tatar’ın onuruna yemekli toplantı gerçekleştirildi. Toplantıya KKTC Brüksel Temsilcisi Büyükelçi Ayda Soylu, Türkiye Cumhuriyeti’nin Avrupa Birliği Daimi Temsilcisi21 Kasım 2024 Perşembe 12:38KIBRIS
- Öztürkler, Türkiye Cumhuriyeti’nin Lefkoşa Büyükelçisi Serim’i kabul etti: “Türkiye’nin desteğini görmek bizim için önemli”Cumhurbaşkanı Vekili Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler, Türkiye Cumhuriyeti’nin Lefkoşa Büyükelçisi Yasin Ekrem Serim’i kabul etti. Kabulde, Cumhuriyet Meclisi Başkan Yardımcısı Fazilet Özdenefe, Divan Üyeleri Hasan Küçük, Devrim Barçın, Fırtına K21 Kasım 2024 Perşembe 11:03KIBRIS
- Büyükelçi Serim: E-devlet projesi ile Kıbrıs Türkü kamu hizmetlerine hızlı ve güvenli erişim sağlayacaktırTC Lefkoşa Büyükelçisi Yasin Ekrem Serim, TC Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Ömer Fatih Sayan ve Türksat Genel Müdürü Ahmet Hamdi Atalay ile bir araya geldi. Sosyal medya hesabından yayımladığı paylaşımda Serim şu ifadelere yer verdi: “Ulaştırma ve21 Kasım 2024 Perşembe 07:26KIBRIS
- 96 köy kuraklıktan zarar gören köy ve bölge ilan edildiBakanlar Kurulu, 2023-24 tahıl üretim yılında ülke genelinde 96 köyü, kuraklıktan zarar gören köy ve bölge ilan etti. Listede Lefkoşa ilçesinden 37, Gazimağusa ilçesinden 21, Girne ilçesinden 9, Güzelyurt ilçesinden 16 ve Lefke ilçesinden de 13 köy yer al20 Kasım 2024 Çarşamba 21:08KIBRIS
- Kıbrıs Vakıflar İdaresi’nin bütçesi onaylandı Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi, Kıbrıs Vakıflar İdaresi’nin 500 milyon 986 bin TL’lik 2025 yılı bütçesini oy çokluğuyla onayladı. Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi, Vakıflar İdaresi’nin bütçesi g20 Kasım 2024 Çarşamba 21:03KIBRIS
- Başbakanlık bütçesi oy çokluğuyla komiteden geçtiCumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi, 1 milyar 969 milyon 523 bin TL olarak öngörülen Başbakanlık oy çokluğuyla kabul etti. Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi Başkanı Resmiye Eroğlu Canaltay başkanlığındaki komite toplantısına M20 Kasım 2024 Çarşamba 15:48KIBRIS
- “Kuzey Kıbrıs’ta Çocuk Hakları ve Hak İhlalleri” konulu basın toplantısı düzenlendi20 Kasım Dünya Çocuk Hakları Günü çerçevesinde alanda çalışan 5 sivil toplum örgütü “Kuzey Kıbrıs’ta Çocuk Hakları ve Hak İhlalleri” konulu basın toplantısı düzenledi. Kıbrıs Türk Öğretmenler Sendikası (KTÖS), Kıbrıs Türk Barolar Birliği (KTBB), Evrensel20 Kasım 2024 Çarşamba 15:38KIBRIS
- Milli Eğitim Bakanlığı personeli kan bağışında bulunduMilli Eğitim Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı’na bağlı Kan Bankası ve Thalassaemia Kan Bağışçı Kazanım Birimi iş birliğiyle, Thalassaemia hastalarına destek olmak amacıyla kan bağışı etkinliği düzenledi.20 Kasım 2024 Çarşamba 14:08KIBRIS
- Cumhuriyet Meclisi’nden Lefkoşa Maratonu’na destekCumhurbaşkanı Vekili Cumhuriyet Meclisi Başkanı Ziya Öztürkler ile Cumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi üyeleri, “Kahramanlarımızla Zafere Koşulacak” Ülker Lefkoşa Maratonu’na kayıt yaptırdı.20 Kasım 2024 Çarşamba 12:53KIBRIS
- Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi bugün Başbakanlık ve Başbakan Yardımcılığı bütçelerini görüşüyorCumhuriyet Meclisi Ekonomi, Maliye, Bütçe ve Plan Komitesi, bugün 1 milyar 969 milyon 523 bin TL olarak öngörülen Başbakanlık bütçesi ile 1 milyar 936 milyon 92 bin TL olarak öngörülen Başbakan Yardımcılığı, Turizm, Kültür, Gençlik ve Çevre Bakanlığı bütç20 Kasım 2024 Çarşamba 12:13KIBRIS
- Geri
- Ana Sayfa
- Normal Görünüm
- © 2013 Ada Haber
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.